2025 жылға қарай өндірілген бензиннің 20%-ын биржаларда сату жоспарлануда
Қазақстан Республикасының Бәсекелестікті қорғау және дамыту агенттігі (БҚДА) отынның биржалық сатылымын ұлғайту баға өсуіне әкелмейді деп есептейді. Бәсекелестікті дамыту Ұлттық жобасына сәйкес, 2025 жылға қарай өндірілген бензиннің, дизель отынының, авиациялық керосиннің және битумның 20%-ы тауар биржалары арқылы сатылуы жоспарланған.
Қазіргі таңда бензин мен битумның шамамен 10%-ы биржалар арқылы өткізіледі. Биржалық сатылымдарды кезең-кезеңімен арттыру жоспары мынадай: 2022 жылдан – 12%, 2023 жылдан – 15%, 2024 жылдан – 18%, 2025 жылдан – 20%. Сол сияқты көрсеткіштер дизель отыны мен авиациялық керосинге де қолданылады. Сонымен қатар, 2022 жылдан бастап тауар биржалары арқылы өндірілген сұйытылған газдың 100%-ы сатылатын болады.
БҚДА бірінші орынбасары Рустам Ахметовтің айтуынша, биржалық сатылымдарды ұлғайту мәселесі нарық қатысушыларымен талқыланды, олар бұл бастаманы қолдап, саудаға қатысуға дайын. Оның сөзінше, баға ауытқуының қаупі көбіне нарықтағы жалпы жағдайға байланысты, ал биржалық жүйемен тікелей байланысты емес. Қазақстанда өндіріс көлемі тұтынуды толық қамтамасыз етеді, тіпті Атырау және Шымкент мұнай өңдеу зауыттарының жұмысы тоқтаған жағдайда да отын қоры сұранысты қанағаттандыруға жеткілікті.
Биржалар арқылы сату кестесі бекітілген: битум 2021 жылғы 25 наурыздан бастап, бензин – 31 наурыздан бастап сатылды. Дизель отыны мен авиациялық керосинді үшінші тоқсаннан бастап биржалық саудаға шығару жоспарланған.